Giữa đầm phá Cầu Hai có một cồn đất hoang, nằm lạc lõng giữa bốn bề mênh mông nước, người địa phương gọi nó là cồn Giá, thuộc huyện Phú Vang (Thừa Thiên-Huế). Mặc cho nhiều người can ngăn, cách đây gần 20 năm, một người đàn ông nghèo, cùng vợ con lặng lẽ ra đấy dựng nhà, từng ngày gỡ đất, đắp ao để nuôi tôm...
Ðó là ông Huỳnh Minh Ðỗi, năm nay 49 tuổi, quê ở xã Vinh Hưng, huyện Phú Lộc.
Phải ngồi đò hơn 30 phút, chúng tôi mới đến được cồn Giá - nơi có trại tôm của ông Ðỗi. Cồn Giá xa đất liền, bốn bề nước bao bọc, mùa hè ngủ phải đắp chăn, mùa đông lạnh vô cùng. Cách đây hơn 20 năm, ở đó còn có người ra làm ruộng, nhưng vì xa, đất nghèo, lại nhiễm mặn, làm mấy cũng không hiệu quả, nên thôi. Tiếp đó, đây là bãi thả bò. Ðầu mùa người ta lùa bò ra thả, cuối mùa đưa về. Cứ mỗi lần như thế, đàn bò lại nhiều hơn vài con, có mùa chẳng dư ra con nào, tại sao? Tại bò không sinh, hay vừa sinh ra đã chết vì thời tiết khắc nghiệt?
Sự "điên" của ông Ðỗi bắt đầu từ năm 1986, khi cả xã Vinh Hưng chẳng ai nghĩ rằng con tôm có thể nuôi được. Còn ông Ðỗi thì khác. Khi chưa bắt tay vào nuôi tôm, ông Ðỗi là "chân chạy" của các công ty thu gom hàng thủy sản. Nghề cho ông được cơ hội được đi đến nhiều nơi. Từ những chuyến đi đó, ông tình cờ nghe được ở xã Quảng Công, Quảng Ngạn (huyện Quảng Ðiền) người dân đã biết nuôi tôm sú để xuất khẩu. Nghe thấy lạ, trong chuyến gom hàng cho các công ty, ông Ðỗi tình cờ thấy được tôm sú, bèn mang về, ra giữa mảnh ruộng trước nhà, đào một cái "ao", nuôi thử.
Nghe ông Ðỗi đào "ao" nuôi tôm, người Vinh Hưng ai cũng nhìn ông, rồi... cười. Bao đời nay, dân ở đây chỉ chuyên đánh bắt hải sản trên đầm phá để ăn, bán chứ chưa ai làm cái việc ngược đời thế bao giờ. Ngay như ông chủ nhiệm HTX xã Vinh Hưng hồi đấy cũng chẳng tin: "Biết tui bỏ lúa, đào ruộng nuôi tôm, giữa trưa ông đạp xe về mắng sa sả: "Yêu cầu xã viên Ðỗi lấp hồ để trồng lúa. Nếu không tôi mời dân quân đến, đừng trách". Mặc, ai nói cũng mặc. Ðã quyết thì phải làm. Kết quả là, vụ đầu tui thua toe tua"- ông Ðỗi kể lại. Thất bại nhưng ông không nản: "Nợ đã mang vào mình, xóm làng đang trông vào mình. Ở đầm phá mà không khai thác lợi thế thì cuốn chiếu đi chỗ khác ở cho xong". Cũng may, khi mọi người đang nhìn ông với con mắt ngờ vực, thì ông chủ tịch UBND xã được huyện gọi lên để đi xem mô hình. Ði được vài ngày, vừa về đến nơi, ông đã chạy ào về nhà ông Ðỗi: "Ông chủ tịch UBND xã nói: Tau thấy rồi, làm như mi rứa mới phát huy được thế mạnh của đầm phá. Chừ tau ủng hộ" - ông Ðỗi kể.
Chủ tịch UBND xã ủng hộ, được đà, ông Ðỗi làm đơn xin cấp đất ở cồn Giá. Chưa kịp nghe trình bày, ông chủ tịch xã lắc đầu quả quyết: "Tau lạy mi. Ðất trong ni, mi xin mấy xã cũng cấp. Chỗ anh em trong xã, tau khuyên thiệt, mi nên từ bỏ ý định nớ đi, ra đó khổ lắm, cực lắm. Không phải mi khổ một chắc, mà vợ con mi cũng khổ". Nghe vậy, ông Ðỗi suy nghĩ: Người ta thương, họ mới nói với nhau như rứa. Nhưng đã nghĩ rồi, đã mất mấy chục lít dầu để đi khảo sát rồi, chừa thua ông là... mất tất cả. Ông Ðỗi năn nỉ, báo cáo luận cứ (bằng mồm), rồi nói như đinh đóng cột, rằng: "Tui đã xem rồi, nhất định nuôi được. Chú cứ giao đất cho tui". Thế rồi, ông chủ tịch UBND xã rụt rè ký giấy cấp đất.
Cầm tờ giấy có chữ ký của ông chủ tịch UBND xã Vinh Hưng, ông Ðỗi mừng rơn. Về đến nhà, tối đến anh đã triển khai gọi anh em họ hàng đến vận động, đề nghị ngày mai cùng ra cồn Giá làm hồ nuôi tôm. Tối đó có hai người em vợ gật đầu đồng ý. Ðến tối hôm sau, hai người em lại lặng lẽ vòng tay: "Thưa anh, cho em thôi". Tối đó, ông Ðỗi lại vắt tay lên trán: "Ri là không ổn rồi. Ðất, đá đã mua rồi, không thể lùi bước được. Phải ra đó dựng nhà, đưa vợ con ra theo để tiện bề chăm sóc". Quyết như vậy, sáng hôm sau, ông Ðỗi chất hết cả nhà lên đò, nổ máy chạy vù vù ra cồn Giá. Ra đến nơi, bắt tay dựng ngay một chiếc nhà chòi, có mái hình khum khum như mái đò để cả nhà cùng ở. Còn bao nhiêu tiền dành dụm, vay mượn của gia đình nội, ngoại đổ vào đầu tư ao hồ để nuôi tôm. Năm đầu ra cồn Giá lại... thua. Năm thứ hai, thua tiếp. Sau ba năm nuôi tôm, số tiền ông Ðỗi nợ ngân hàng đã lên đến 30 triệu đồng (thời điểm trước năm 1990, đấy chưa kể số vốn vay của bà con, làng xóm).
Ông Ðỗi nói: "Năm thứ ba nuôi không ăn thua. Lại vướng cảnh nợ ngập đầu, tui bắt đầu nản. Quẫn quá, có lần tui kéo cả vợ con lên đò chạy như điên dại giữa phá Tam Giang, tìm chỗ chết". Sợ lâm vào bước đường cùng, có người đã gọi lại, quyết định cho vay 10 triệu đồng để tiếp tục nuôi tôm. Cũng nhờ vào số tiền này mà ông Ðỗi đã "trụ" được và liên tiếp có lãi, mở rộng sản xuất. Lúc cao điểm, có đến 12 ha (sau lại nhường bớt cho bà con hai ha) với tất cả hệ thống hồ hoàn chỉnh. "Ðến chừ, trung bình mỗi năm tui lãi gần 500 triệu đồng" - ông Ðỗi cho biết. Có tiền, ông Ðỗi vào đất liền xây một căn nhà nhỏ, vừa đủ chỗ cho vợ và năm người con ăn ở. Ðồng thời lại đặt thêm một điểm bán lẻ dầu lửa, thuốc thú y, thức ăn gia súc cho bà con trong vùng.
Anh Nguyễn Xuân Anh, tổ trưởng nuôi tôm thôn Phụng Chánh, xã Vinh Hưng, nói: "Ngay từ lúc vụ tôm được mùa đầu tiên, ông Ðỗi đã vận động, giúp đỡ bà con mạnh dạn chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang nuôi trồng thủy sản. Với những hộ cần nuôi nhưng chưa có vốn, ông Ðỗi sẵn sàng cho vay tôm giống để thả cho kịp lịch thời vụ, thậm chí ngay cả thuốc chữa bệnh cho tôm, thức ăn... Ðược sự giúp đỡ về kỹ thuật của ông Ðỗi, đến nay toàn xã Vinh Hưng đã có gần 800 hộ dân chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang nuôi trồng thủy sản trên tổng diện tích hơn 500 ha, trở thành địa phương có phong trào nuôi tôm mạnh nhất tỉnh Thừa Thiên-Huế.
DƯƠNG QUANG TIẾN
Nguồn tin: ND