Hằng năm, kể từ mùa nước nổi tháng tám, cả một khu vực gần chợ Láng Sen, thuộc ấp Qui Lân 5, xã Thạnh Quới, huyện Vĩnh Thạnh, TP. Cần Thơ lại rộn lên cảnh người mua kẻ bán các loại sản phẩm của miền sông nước. Trời vừa tờ mờ sáng, dưới sông ghe xuồng, trên bờ xe kéo, xe ba gác và xe đạp nườm nượp chuyển từng bao cua, bao ốc, hến và cá, tép đến giao cho các chủ vựa hoặc các cơ sở chế biến, tạo cho không khí chợ quê trở nên rộn ràng và tất bật, đặc biệt là mặt hàng cua và ốc.
Ở miền Tây, nếu Bạc Liêu có chợ chuột Cái Dầy, Hậu Giang có chợ rắn, chợ chim Ngã Bảy, Đồng Tháp có chợ rơm Tân Hòa thì Cần Thơ có chợ cua, chợ ốc Thạnh Quới, một loại hình mua bán độc đáo của những người dân quê tay lấm chân bùn mới bắt đầu xuất hiện rầm rộ từ mùa lũ lớn năm 2000 đến nay. Theo kinh nghiệm của bà con nông dân thì năm nào mực nước càng cao, ốc - cua càng nhiều: Bà con ở Hội Nông dân tập thể xã Thạnh Quới cho biết, tại các xã đầu nguồn, năm nào cũng chịu ảnh hưởng của lũ lụt nên cua, ốc nhiều vô số kể. Bình quân mỗi ngày có đến vài trăm thanh niên và trẻ em ra đồng đặt dớn bắt cua và kéo lưới bắt ốc để cung cấp cho các cơ sở chế biến thức ăn gia súc. Vào những ngày này, dọc theo hai bên Quốc lộ 80, cách cầu Láng Sen chừng 2.000 mét về hướng Thốt Nốt, nơi nào cũng phơi đầy cua, tép, khách ngồi trên xe dễ cảm nhận ra một thứ hương vị rất quen thuộc: mùi cua đồng!
Anh Út Linh, chủ một cơ sở sản xuất cua sấy khô ở đây cho biết mỗi ngày thu gom từ 2 đến 4 tấn cua tươi (vào chính vụ tăng gấp hai ba lần), giá mỗi kg 600 đồng. Sau khi qua các công đoạn luộc, tách mai, phơi khô, sấy... sẽ bán lại cho các công ty chế biến thức ăn gia súc mỗi kg 2.500 đồng. Còn chị Nguyễn Thị Sam, chuyên về chế biến ốc, mỗi ngày chị thu vô từ 3 đến 5 tấn, gồm hai loại : ốc bươu và ốc bươu lai với giá 350đ/kg.
Anh Nguyễn Văn Bông là người chuyên đi gom hàng khắp các tỉnh vùng lũ, từ An Giang, Đồng Tháp, Kiên Giang cho đến Hậu Giang, Cần Thơ... tập trung về Thạnh Quới mỗi đợt hằng trăm tấn cua, tép và ốc sống. Anh Nguyễn Văn Bé Ba cũng tại ấp Qui Lân 5 cho biết cơ sở anh chuyên cung cấp cua sống và ốc tươi cho thành phố Hồ Chí Minh. Để cua khỏi chết ngộp trong quá trình chuyển đi xa, anh phải rọng trong các bao lưới mới đảm bảo. Ngoài ra, còn có một số bạn hàng chuyên đi đường xa, mỗi chuyến chở một xe tải nhỏ ốc tươi đưa ra Lâm Đồng và các tỉnh miền Trung giao hàng cho các chợ đầu mối, mỗi chuyến lời vài trăm ngàn.
So với các chợ khác ở miền quê, chợ cua - ốc Thạnh Quới lúc nào cũng rộn ràng và náo nhiệt, người làm công thì hối hả và tất bật vì họ hưởng thù lao theo sản phẩm. Mười hai giờ chợ tan dần nhưng đến chiều khoảng 16 giờ, các điểm thu mua và chế biến lại bắt đầu rộn rã vì bạn hàng từ các nơi đến nhận hàng tươi sống và hàng thành phẩm chuyển đi các nơi. Một tài xế xe tải cho biết mỗi chuyến hàng anh nhận từ 5 đến 10 tấn cua sấy khô đem giao cho các công ty chế biến thức ăn gia súc ở thành phố Hồ Chí Minh.
Mùa cua-ốc hằng năm thường bắt đầu từ tháng 7 và chấm dứt từ tháng 10, nhờ vậy mà suốt mùa mưa lũ và trong những lúc nông nhàn, bà con các xã Thạnh Quới, Thạnh Lộc, Thạnh An, Thạnh Thắng, Thạnh Mỹ... đã tìm được công ăn việc làm ổn định, từ việc đánh bắt cho tới việc chế biến. Công việc ở đây tiến hành đồng bộ va rất nhịp nhàng. Ốc bươu, ốc lác loại 1 bán cho bạn hàng đường xa. Ốc bươu lai được lể ngay tại chỗ và chia từng công đoạn. Nhóm lể ốc ăn công mỗi kg 250 đồng, ngoài ra còn phải phân loại, rửa sạch, vô thùng và ướp lạnh. Cuối cùng là khâu vận chuyển. Để đủ hàng giao cho các thương lái mỗi cơ sở phải huy động trên vài chục lao động làm việc từ sáng sớm đến trưa, đa số là phụ nữ và trẻ em.
Tại Thạnh Quới và các xã lân cận nếu tính cả những người đánh bắt, thu gom và chế biến các mặt hàng ốc, cua, tép, hến có thể lên tới hằng ngàn người, đa phần là thanh niên và học sinh. Cơ sở sấy cua và tép của anh Hoàng Văn Thiện vào chính vụ mỗi ngày cần đến 20 lao động, thu nhập bình quân trên 30.000 đồng/người. Ông Ba Tùng, một đại phú cá tra mỗi năm bỏ ra trên 200 triệu đồng để mua ốc bươu vàng làm thức ăn bổ sung cho cá, tạo điều kiện cho hằng trăm bà con nghèo có công ăn việc làm trong mùa mưa lũ. Em Phạm Văn Đen, học sinh lớp một Trường Tiểu học Thạnh Mỹ nhờ lể ốc mỗi buổi kiếm được vài ngàn đồng và em Võ Thị Ngọc, học sinh lớp sáu và em Nguyễn Thanh Huy, lớp năm tranh thủ làm thêm vào các ngày nghỉ, mỗi buổi thu nhập trên 10.000đ, đủ để mua sách vở đi học. Đồng chí trưởng ấp Qui Lân 5, xã Thạnh Quới cho biết có nhiều gia đình ở đây thoát nghèo nhờ con cua, con ốc. Tuy thu nhập thấp nhưng nhờ sản lượng nhiều, việc khai thác dễ dàng nên hằng trăm gia đình đã yên tâm sống chung với lũ. Vả lại, thịt ốc rất đa dụng, nếu không bán hết thì để lại hôm sau hoặc lể phơi khô bán cho các cơ sở chế biến thức ăn gia súc, riêng ốc bươu vàng và ruột ốc thì bán cho những người nuôi cá hoặc nuôi vịt.
Trước kia bà con khai thác ốc bằng cách ra đồng bắt từng con nhưng từ khi mực nước đồng lên cao, nhiều người đã sáng kiến ra cách cào hoặc đẩy lưới bằng xuồng vừa nhanh, vừa hiệu quả hơn. Chị Nguyễn Thị Lệ, ở ấp Qui Lân 4 mỗi đêm hai mẹ con bơi xuồng ra tận đồng xa đẩy lưới kiếm được 150 ký, bán ra 60.000 đồng. Một em học sinh cấp II nếu chịu khó mỗi ngày có thể bắt trên 20 ký cua. Công việc tuy gian nan và vô cùng vất vả nhưng cũng được đền bù xứng đáng.
HOÀI PHƯƠNG
Nguồn tin: BCT
