Sau bước đầu thành công của Cà Mau với con tôm sinh thái và An Giang tỏ vẻ “thích nghi” với một số mô hình nuôi cá sạch, nhiều người bắt đầu tính đến việc “chuyên nghiệp hóa” việc nuôi thủy sản...
Phải “sạch” mới bền
Ông Nguyễn Hữu Dũng, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, cho biết tại Hội chợ Boston (Mỹ) tổ chức hồi tháng 3 vừa qua, ông đã có buổi tiếp xúc với đại diện của tập đoàn Wal-Mart và họ đã đồng ý tiêu thụ sản phẩm cá da trơn Việt Nam nếu có được chứng nhận “sạch” từ các tổ chức quốc tế.
Đó không phải là yêu cầu biệt lệ. Theo ông Sandy Van De Griendt, đại diện Wal-Mart vừa đến tham dự một hội thảo về thủy sản ở An Giang, Wal-Mart đang triển khai một chương trình đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm nhằm giúp các nhà bán lẻ của họ yên tâm và tự tin khi cung cấp sản phẩm cho người tiêu dùng. Khi có sự cố, mọi sản phẩm đều dễ dàng truy xuất được nguồn gốc. Đó cũng là cách bảo vệ thương hiệu Wal-Mart!
“Không một công ty hay tổ chức sản xuất, chế biến, phân phối thực phẩm nào có thể tự duy trì trong thời gian dài mà thiếu hệ thống quản lý chất lượng phù hợp”, ông Rod Rodriguez, đại diện Công ty Principal Solutions, khẳng định. Ông cho rằng, chất lượng thực phẩm là mối quan tâm chính của các cơ quan y tế ở nhiều nước. Chỉ riêng tại Mỹ hàng năm có hơn 80 triệu trường hợp bệnh do thực phẩm gây ra và chi phí điều trị lên đến hàng tỉ đô la Mỹ/năm. Báo cáo của Ủy ban Nghiên cứu Quốc gia Mỹ cho rằng, một phần tư nguồn cung cấp thực phẩm trên thế giới bị thiệt hại chỉ riêng do vi khuẩn. Do đó, gần đây vấn đề nâng cao các biện pháp đảm bảo chất lượng thực phẩm đang được đặt ra.
Tại Việt Nam, theo ông Nguyễn Tử Cương, Cục trưởng Cục Quản lý chất
lượng an toàn và thú y thủy sản (NAFIQAVED) - Bộ Thủy sản, sản lượng thủy sản nuôi trong năm 2005 đã tăng 4,14 lần so với năm 1991. Sự phát triển quá nhanh đã gây ra ba thách thức chính: môi trường suy thoái, dịch bệnh phát triển và gây mất an toàn thực phẩm. Con giống, chất xử lý môi trường, nguồn nước, thuốc thú y... từ quá trình nuôi chính là các nguyên nhân dẫn đến mất an toàn thực phẩm. Vì vậy, thủy sản Việt Nam nếu muốn đi ra thị trường thế giới một cách bền vững thì phải có được các chứng nhận quốc tế về sản phẩm “sạch”, không rơi vào nhóm dễ gây nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Hiệu ứng lan tỏa
Ngoài 19 hộ nuôi cá ở thành phố Long Xuyên đã được cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn SQF 1000 hồi năm 2005, hiện An Giang đang đăng ký chứng nhận thêm cho 50 cán bộ chuyên ngành nhằm mở rộng mạng lưới tư vấn, nâng dần số hộ nuôi cá đạt chuẩn “chuyên nghiệp”. Dự kiến đến năm 2010, khoảng 60.000 ngư dân và lao động nghề cá trong tỉnh sẽ được huấn luyện kỹ năng nuôi thủy sản an toàn...
Tuy nhiên, ông Nguyễn Văn Thạnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn An Giang, cũng lưu ý cần tránh tình trạng chạy theo hình thức mà phải làm một cách thật bài bản. Điều này cần cái tâm của các nhà tư vấn và quyết tâm của người nuôi thủy sản. Phải làm sao để người nuôi thủy sản hiểu rằng, những giấy chứng nhận như vậy không đơn giản chỉ là thủ tục hành chính... mà cần phải làm để đảm bảo quyền lợi của chính họ chứ không chỉ riêng nhà chế biến và xuất khẩu.
Ông Nguyễn Tử Cương cho biết, một số mô hình nuôi tôm áp dụng tiêu chuẩn GAP từ năm 2004 ở Hoằng Phụ (Thanh Hóa), Vĩnh Hậu (Bạc Liêu), Cam Lập (Khánh Hòa)... đã cho kết quả khả quan. Tại Vĩnh Hậu, lợi nhuận đã tăng 15% so với trước, còn vùng Hoằng Phụ từ lỗ lã nay đã giảm lỗ đến 80% và bắt đầu có lãi. Tùy theo yêu cầu của thị trường, người nuôi thủy sản có thể áp dụng các tiêu chuẩn SQF 1000, GAP... Tuy nhiên, dù áp dụng tiêu chuẩn nào thì người nuôi cũng phải tuân thủ các nguyên tắc kỹ thuật để sản phẩm không có dư lượng hóa chất độc hại và quá trình nuôi không gây tác động xấu đến môi trường.
Trước mắt, cái khó của việc nhân rộng cấp chứng nhận các tiêu chuẩn quốc tế cho người nuôi thủy sản là vai trò của tổ chức hoặc chính quyền để đứng ra liên kết các hộ nuôi thành một tiểu vùng, một hiệp hội... Bởi một hộ nuôi đơn lẻ khó lòng thực hiện tốt các điều kiện khắt khe khi bị ảnh hưởng từ các hộ nuôi kế cận. Chẳng hạn, nước thải độc hại của một vuông tôm kế cận lan sang sẽ ảnh hưởng lớn đến vuông tôm của người đang áp dụng tiêu chuẩn GAP... Nhưng theo ông Cương, từ ngày 1-1-2007, những vùng nuôi tôm mới xây dựng phải được áp dụng tiêu chuẩn GAP và dự kiến đến ngày 1-7-2008 sẽ áp dụng cho tất cả các hình thức nuôi tôm để đảm bảo phát triển bền vững.
Ngoài việc kiểm tra, xử phạt các trường hợp không tuân thủ quy hoạch, ông Thạnh còn đề xuất cần tạo sự gắn kết giữa người nuôi và nhà chế biến. Một hộ nuôi đã có chứng nhận SQF 1000 cần được nhà chế biến ưu tiên thu mua hoặc mua với giá cao hơn.
Hồ Hùng
Nguồn tin: TBKTSG
