Ngành Nuôi trồng và Chế biến cá tra, basa là một trong những ngành có thế mạnh của vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Trong thời gian gần đây, phát triển nhanh chóng và trở thành một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Nếu như ở năm 2000, tổng kim ngạch xuất khẩu chỉ đạt khoảng trên 150 triệu USD chiếm tỷ trọng 10% trong tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản (1,47 tỷ USD) thì đến năm 2006 đã đạt gần 700 triệu USD, hiện chiếm tỷ trọng 20% trong tổng kim ngạch xuất khẩu 3,36 tỷ USD. Sản phẩm cá tra, basa đã có mặt trên thị trường 65 quốc gia và dự kiến năm 2007 có thể vượt qua ngưỡng 1 tỷ USD.
Bên cạnh những thành tựu đạt được, ngành cũng đang gặp phải những khó khăn: Kiện chống bán phá giá, đối mặt với hàng rào kỹ thuật của các nước nhập khẩu đề ra mà cụ thể là dư lượng kháng sinh và hóa chất trong sản phẩm, giá sản phẩm xuất khẩu thấp hơn so với các nước khác trong khu vực (Cụ thể giá cá da trơn phi lê đông lạnh trung bình xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ chỉ đạt 2,96USD/kg trong khi Thái Lan là 3,51 USD, Campuchia 3,71 USD, Trung Quốc 3,9 USD/kg). Sự thiếu liên kết giữa người nuôi, nhà chế biến trong việc trao đổi thông tin thị trường dẫn đến không chủ động được nguồn nguyên liệu phục vụ cho chế biến. Nghề nuôi cá phát triển tự phát không theo quy hoạch của các hộ nuôi ở vùng ĐBSCL đã làm cho nguồn nguyên liệu cá tra, basa không ổn định. Dẫn đến giá cả nguyên liệu bấp bênh lúc cao, lúc thấp gây thiệt hại cho người nuôi. Bên cạnh đó, cũng chính sự phát triển tự phát và ý thức chưa cao của người nuôi trong việc xử lý và bảo vệ môi trường đã làm cho tình trạng ô nhiễm môi trường đang có chiều hướng gia tăng khó kiểm soát có thể gây ra dịch bệnh lớn.
Điều này đặt ra cho chúng ta nhiều vấn đề cần phải giải quyết: Thị trường, chất lượng sản phẩm, tăng cường mối liên kết phát triển ngành bền vững của các tỉnh trong vùng. Để giải quyết những khó khăn trên ngoài sự hỗ trợ của nhà nước về cơ chế chính sách, đòi hỏi ngành cần có những tổ chức Hội, Hiệp hội không chỉ ở cấp địa phương mà còn phải phát triển ở cấp vùng, tích cực thực hiện các hoạt động tuyên truyền vận động các tỉnh trong vùng tăng cường liên kết với nhau phối hợp với cơ quan nhà nước triển khai các công tác quy hoạch phát triển ngành ở quy mô, xúc tiến thương mại phát triển thị trường, bảo vệ quyền lợi cho các nhân tố trong ngành.
Trong thời gian vừa qua các tổ chức Hội, Hiệp hội cấp quốc gia: Hội Nghề cá Việt Nam (VINAFIS), Hiệp hội Chế biến & Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cũng đã có tích cực triển khai các hoạt động để phát triển ngành. Tuy nhiên, sự phối hợp và liên kết chỉ dừng ở cấp quốc gia trong khi ĐBSCL là vùng tập trung sản xuất chế biến cá tra, basa khá lớn thì chưa có Hiệp hội chính thức để liên kết giữa các thành viên và tạo tiếng nói chung. Do đó, việc thành lập Hiệp hội cá tra, basa ĐBSCL - Việt Nam để phối hợp triển khai các hoạt động là rất cần thiết.
Hiệp hội cá tra, basa ĐBSCL - Việt Nam ra đời sẽ là cầu nối, liên kết với các địa phương và Hiệp hội cấp quốc gia thực hiện các hoạt động:
Phối hợp với các địa phương trong vùng quy hoạch phát triển, tổ chức sản xuất bảo đảm cho sự phát triển bền vững của ngành cá tra, basa.
Liên kết các tỉnh thực hiện khảo sát thu thập thông tin về ngành cá làm cơ sở dữ liệu cho hoạt động quảng bá và xúc tiến thương mại cho ngành.
Tăng cường công tác trao đổi và cung cấp thông tin thị trường, công nghệ và kỹ thuật mới đến các doanh nghiệp và người nuôi.
Thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến, huấn luyện người nuôi và doanh nghiệp áp dụng những tiêu chuẩn chất lượng mới trong nuôi và chế biến sản phẩm nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm đáp ứng nhu cầu khắt khe của khách hàng đồng thời giảm thiểu vấn đề ô nhiễm môi trường, dịch bệnh.
Đánh giá được vai trò và tầm quan trọng của Hiệp hội cá tra, basa vùng ĐBSCL đối với sự phát triển bền vững của ngành cá. Ban Điều hành Sản xuất và tiêu thụ cá tra, basa đã phối hợp với Hiệp hội, Hội nghề cá các tỉnh trong vùng ĐBSCL cùng với sự hỗ trợ và phối hợp tích cực của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam Chi nhánh tại Cần Thơ (VCCI Cần Thơ) tiến hành thành lập Ban Vận Động và đã được Bộ Thủy sản ký quyết định công nhận số 518/QĐ.BTS ngày 20/4/2007 và đề cử ông Nguyễn Hữu Khánh - Chủ tịch Hội Nghề cá Việt Nam – Phó Ban Điều hành làm Trưởng Ban Vận động cùng 10 thành viên là Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội, Hiệp hội Nghề cá và Phó Giám đốc Sở Thủy sản/Sở NN&PTNT các tỉnh có sản xuất và tiên thụ cá tra, basa như: An Giang, Cần Thơ, Đồng Tháp, Hậu Giang, Tiền Giang, Vĩnh Long, Sóc Trăng, Bến Tre, Trà Vinh và Kiên Giang.
Theo tinh thần đó, Ban Vận động đã tiến hành phiên họp lần thứ I tại Tp. Cần Thơ ngày 25/5/2007 do ông Nguyễn Hữu Khánh chủ trì hội nghị nhằm thống nhất kế hoạch tuyên truyền, vận động và đóng góp ý kiến cho dự thảo Điều lệ làm cơ sở cho việc tuyên truyền, vận động tiến tới Đại hội thành lập Hiệp hội. Hầu hết đại biểu đều nhất trí cao các vấn đề đưa ra trong hội nghị là quan tâm đến tính chất tự nguyện cao, xây dựng chức năng xác thực, phát huy vai trò liên kết chặt chẽ giữa các tỉnh trong khu vực về ý chí cũng như hành động, đồng thời tiến hành ngay công tác tuyên truyền vận động trên cơ sở kế hoạch đã đề ra. Dự kiến vào cuối quý II, hoàn chỉnh các điều kiện cần thiết để chính thức ra đời Hiệp hội trong khoảng quý IV/2007.
Kim Cương – Trung Dũng
Nguồn tin: SNNAG
