Nuôi cua lấy thịt (vỗ béo), nuôi cua gạch xuất khẩu đang là nghề lên ngôi của cư dân miền biển Duyên Hải (Trà Vinh) khi con tôm sú “ 3 chìm , 7 nổi ”, dịch bệnh tràn lan. Đặc biệt mùa trung thu 2009 người nuôi cua xứ biển Long Khánh, Dân Thành, Đông Hải… thắng lớn vì trúng mùa, trúng giá. Người dân nơi đây ví von con cua biển là “Vàng xanh” bò quanh gốc đước !
“Vàng xanh”…gốc đước
Ba năm liền mỗi năm thu lãi hơn 100 triệu đồng từ mô hình nuôi cua biển xen với tôm sú dưới chân gốc đước, anh Nguyễn Văn Sết, một triệu phú ở tuổi 42 được xem là một điển hình tiêu biểu trong cung cách làm ăn mới ở xứ biển này.
Đen sạm, rắn rỏi của thanh niên miền gió biển, pha chút khôi hài, anh khiêm tốn kể về sự đổi đời của mình như một giấc mơ: “Học xong lớp 12 không vào Đại học mà tôi chuyển sang nghề kinh doanh. Bôn ba khắp các tỉnh miền Tây: Hậu Giang, Cần Thơ, Vĩnh Long… làm ăn không khá, cuối cùng về lại với rừng nuôi tôm, nuôi cua. Thấy ai cũng phá rừng đào ao nuôi tôm tôi xót lắm. Rừng bị phá con tôm trúng được vài năm đầu, những năm liền sau đó hàng ngàn người dân xứ này thua lỗ ngắc ngư, nợ ngân hàng chồng chất. Riêng tôi thấy nhà nước khuyến khích trồng rừng bảo vệ môi trường sinh thái, tôi chuyển 5,5 ha nuôi tôm quảng canh sang trồng lại rừng, dưới tán rừng tôi nuôi cua kết hợp với nuôi tôm sú thả lan. Nuôi tôm sú như “đánh bài” chớ nuôi cua dù có “phong ba bão tố” vẫn ngủ ngon không sợ lỗ. Cái lợi của nuôi cua là không sợ dịch bệnh, thu quanh năm tiền vô đều đều. Năm 2006, 2007 và 2008 tôi thu hoạch được 120 triệu đồng từ nuôi cua, tôm xen canh dưới tán rừng, trừ chi phí 20 triệu đồng/năm, lãi ròng 100 triệu, trong này lợi từ con cua chiếm 70%. Tháng năm 2009 tôi thu nhập được 90 triệu đồng rồi, dự kiến đến cuối năm lãi hơn 110 triệu đồng. Đầu tư chi phí thấp, cứ bỏ một đồng vốn lấy 4 đồng lời, hiện có nghề nào ăn ngon như vậy”.
Để minh chứng cho lời nói của mình, anh gắn mồi vào 4 chiếc nhá (dụng cụ bắt cua) lội xuống gốc đước, 5 phút sau anh bắt lên 10 con cua vàng oánh. Mỗi con nặng khoảng nửa kg. “Loại này hút hàng lắm, đợt trung thu vừa qua giá 100.000 đồng/kg đó, còn cua cái so 120.000 đồng, cua gạch xuất khẩu thì từ 150.000 đến 220.000 đồng/kg”. Anh Sết khoe.
Học cách nuôi cua, tôm, rừng “3 trong 1” của anh Sết, nông dân Mã Văn Bốn, Hà Văn Triều… ấp Cái Đôi, Long Khánh, Duyên Hải, nhờ “chung thủy” mô hình nuôi cua, tôm thả lan dưới tán rừng mỗi năm đều thu lợi nhuận trên 100 triệu đồng. Vỡ mộng giấc mơ đổi đời từ con tôm sú , hàng ngàn hộ nông dân Long Khánh, Dân Thành, Đông Hải quay lại trồng rừng thả nuôi cua - tôm theo cách làm của anh Sết, nhờ đó rừng được bảo vệ, môi sinh môi trường từng bước khôi phục sau nhiều năm nuôi tôm bị suy thoái trầm trọng.
Anh Phan Văn Bửu, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân dân xã Long Khánh, Duyên Hải cho biết: “ Được mệnh danh là “vương quốc” nuôi tôm sú Trà Vinh, sau nhiều năm nuôi tôm thua lỗ, hiện 204 trang trại nuôi tôm sú công nghiệp, bán công nghiệp ở địa phương đã có 200 trang trại chuyển sang nuôi cua xen với tôm sú nhằm hạn chế thiệt hại. Con tôm sú từ vị trị số 1 giờ đã “ nhường ngôi” cho con cua. Mô hình nuôi kết hợp cua biển, tôm dưới tán rừng đang lên hương. 100% hộ thả nuôi cua quảng canh xen tôm sú dưới tán rừng đều có lãi từ vài chục đến trên 100 triệu đồng/hộ. Nhờ con cua nhiều nông dân Long Khánh làm giàu và trả được nợ ngân hàng. Năm 2009 này diện tích nuôi cua kết hợp với tôm sú dưới tán rừng đước ở Long Khánh là 2.668 ha, với số lượng khoảng 4 triệu cua giống. Người dân giờ mê con cua như điếu đổ, gọi nó là “vàng xanh” bò quanh gốc đước”!
Triển vọng làm giàu bền vững!
Từ khai thác ngoài biển, săn bắt tự nhiên dưới tán rừng, cư dân vùng ngập mặn ven biển ĐBSCL đã biết nuôi nhữ rồi tiến tới nuôi cua biển qui mô công nghiệp để xuất khẩu. Thế nhưng, thập niên 80 khi con tôm sú được “du nhập” từ miền Trung vào ĐBSCL với sức hút siêu lợi nhuận con tôm sú lên ngôi xoá nhoà con cua trong thức người dân đồng bằng. Hơn 3 thập niên chiếm vị trí “hoàng kim” nghề nuôi tôm sú ĐBSCL nay đang thoái trào. Không như con tôm sú vốn rất nhạy cảm với môi trường, dễ bị nhiễm bệnh và chết kéo dài trên diện rộng, chưa có giải pháp khắc phục hữu hiệu thì con biển phát triển, tăng trọng nhanh trên đất rừng, đồng đất ao tôm, có giá trị kinh tế khá cao, thị trường tiêu thụ ổn định. Ông Tư Bốn, xã Long Khánh, Duyên Hải (Trà Vinh) hơn 10 năm nuôi tôm sú nợ ngân hàng gần nửa tỉ đồng , 4 năm chuyển sang nuôi cua dưới tán rừng lợi nhuận hơn 300 triệu đồng, thấm thía kể: “Con tôm “phản chủ” chớ con cua không phản chủ. Nuôi cua tuy không siêu lợi nhuận như con tôm sú nhưng chậm mà chắc, nếu trì chí làm giàu bền vững. Hiện nay, cua gạch son vào dịp trung thu, tết giá 150.000 - 200.000 đồng/kg tùy loại gạch nhiều hay ít, cua thịt loại lớn giá 70.000 - 100.000 đồng/kg, cua xô 50.000 - 60.000 đồng/kg. Để cua gạch son có giá trị kinh tế cao, nhiều hộ nông dân có kinh nghiệm đã chọn những con cua còn non gạch tiếp tục thả nuôi vỗ béo cho “no chắc” gạch son, nhằm bán được giá cao. Tôi nhờ con cua “cứu” thua mà giảm bớt nợ nần từ nuôi tôm sú”. Những năm gần đây diện tích nuôi cua biển kết hợp với tôm sú dưới tán rừng, ao đất ở tỉnh Trà Vinh tiếp tục tăng. Năm 2008 có trên 3.100 hộ dân các huyện: Châu Thành, Trà Cú và Duyên Hải thả nuôi hơn 37,8 triệu con cua giống (tăng 15 triệu con giống so năm 2007) trên diện tích khoảng 6.000 ha mặt nước. 9 tháng 2009 có 9.200 hộ thả nuôi (tăng gấp 3 lần 2008) khoảng 37 triệu con cua giống, diện tích nuôi trên 10.000 ha, tăng hơn 4000 ha so cả năm 2008. Các địa phương có diện tích nuôi tôm sú kết hợp cua biển nhiều nhất là huyện Duyên Hải, Châu Thành, Trà Cú.
Theo Phòng Nông nghiệp – Thủy sản huyện Duyên Hải cho biết: Vụ sản xuất thủy sản năm 2008, huyện có 7.555 hộ nuôi cua, với trên 27 triệu con giống thả nuôi, tăng hơn ba lần so với năm 2007. Tổng sản lượng cua nuôi thương phẩm thu được trong năm 2008 là 2.922 tấn, sản lượng cua nuôi tăng 1.270 tấn. Trong năm 2008, nghề nuôi cua đã mang lại nguồn thu đến vài trăm tỷ đồng cho người dân Duyên Hải. Thu nhập từ con cua đã phần nào giúp người dân Duyên Hải ổn định được cuộc sống, khi mà nghề nuôi tôm sú luôn phải đối mặt với nhiều rủi ro, thua lỗ. 9 tháng đầu năm 2009 trên địa bàn huyện có 6.176 hộ thả nuôi 20,239 triệu con cua giống, trên diện tích 7.776 ha. Tổng sản lượng cua thương phẩm đến thời điểm giữa tháng 9 là 3.342 tấn; cao hơn tổng sản lượng cua thương phẩm thu được cả năm 2008.
Không riêng Trà Vinh, Bến Tre, Bạc Liêu, Cà Mau diện tích nuôi cua đang lấn dần diện tích chuyên canh tôm sú. Riêng Cà Mau hiện có 244.700 ha nuôi tôm quảng canh truyền thống, nhưng nông dân thả nuôi cua biển xen canh trên 80% diện tích này mang lại hiệu quả kinh tế khá cao. Trong thời điểm môi trương suy thoái, tôm nuôi chết liên tục kéo dài, cộng giá cả bấp bênh nhờ nuôi cua biển xen canh, cư dân đồng bằng ven biển ĐBSCL tháo gỡ được phần nào khó khăn, hạn chế thua lỗ, trang trải sinh hoạt gia đình và xóa dần độc canh con tôm. Định kỳ 2 - 3 tháng, thả một đợt cua giống, sau 6 - 8 tháng nuôi, nhiều hộ thu về vài chục đến vài trăm triệu đồng từ nguồn lợi kinh tế cua tùy theo lượng giống thả nuôi, diện tích mặt nước nhiều hay ít, nhưng vốn đầu tư không nhiều, ít tốn công chăm sóc. “Cái khó ló cái khôn”, trong khó khăn, con cua “cứu thua” người nuôi tôm ở ven biển ĐBSCL sau những mùa tôm thất bát. Từ đây, mở ra triển vọng mới, tư duy mới cho nhà nông, nhà khoa học, nhà quản lý thuỷ sản một cách nhìn thấu đáo về đa dạng con nuôi nhằm bảo vệ môi trường sinh thái bền vững. Hệ lụy phong trào phá rừng ngập mặn để nuôi tôm là bài học kinh nghiệm trong công tác quản lý quy hoạch và khai thác bền vững nguồn tài nguyên ven biển ở khu vực ĐBSCL. Nếu được đầu tư “chăm chút” thoả đáng, con cua biển đồng bằng sẽ giúp cư dân làm giàu bền vững không thua con tôm!
Đình Cảnh
Nguồn tin: Trà Vinh
