Nghề nuôi trồng và đánh bắt hải sản ở Long Sơn (Bà Rịa - Vũng Tàu) đang bị “bức tử” bởi nguồn thải ô nhiễm từ các doanh nghiệp chế biến hải sản, nhưng lấy cớ đang “ở tạm” nên các doanh nghiệp này không muốn đầu tư hệ thống xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn. Trả lời chất vấn tại các kỳ họp HĐND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu hai năm qua, ngành môi trường đều phải “khất hẹn” thời hạn giải quyết ô nhiễm tại khu vực này .
BUÔNG LỎNG QUẢN LÝ
Khu chế biến hải sản Tân Hải được hình thành từ những năm 1995 – 1998, do các nhà máy chế biến hải sản ở khu vực phường 5, 11, 12, của TP. Vũng Tàu và TX. Bà Rịa (Bà Rịa - Vũng Tàu) tập trung về. Thời điểm đó, điều kiện thị trường xuất khẩu thuận lợi, các cơ sở chế biến hải sản phát triển nhanh, nhưng do đầu tư không đồng bộ nên đã gây ô nhiễm môi trường nhiều khu dân cư trong tỉnh. Để giải quyết vấn nạn này, ngành Thủy sản giới thiệu cho các doanh nghiệp di dời về khu Tân Hải vì dự kiến sẽ quy hoạch khu vực này thành nơi chế biến hải sản tập trung của tỉnh. Đến nay, đã có 23 cơ sở chế biến hải sản xây dựng tại đây, nhưng hầu như không nhà máy nào có hệ thống xử lý nước thải hoàn thiện.
Tháng 3-2009, qua kiểm tra, Sở Tài nguyên và Môi trường (TN - MT) đã tham mưu cho UBND tỉnh tạm đình chỉ hàng loạt doanh nghiệp ở Tân Hải được xếp vào “danh sách đen” do gây ô nhiễm có hệ thống và không thiện chí hợp tác với cơ quan chức năng để khắc phục ô nhiễm. Khi đề xuất này của Sở TN - MT được đưa ra, nhiều doanh nghiệp tại đây đã xin cơ quan chức năng và ngành TN - MT kiểm tra lại. Ngay sau đó, Sở TN - MT đã phối hợp với các ngành liên quan tiến hành kiểm tra lại công tác bảo vệ môi trường của 23 doanh nghiệp này và kết luận: Các doanh nghiệp chế biến hải sản ở Tân Hải đã có chuyển biến tích cực trong công tác bảo vệ môi trường. Vì vậy, Sở TN - MT đề nghị UBND tỉnh cho doanh nghiệp hoạt động và tiếp tục khắc phục ô nhiễm. Nếu đến ngày 31-12-2009, các doanh nghiệp này không hoàn thành công trình xử lý nước thải sẽ phải tạm đóng cửa. Để các cơ sở yên tâm đầu tư xây dựng hệ thống xử lý chất thải, Sở TN - MT cũng đề nghị tỉnh cho kéo dài thời gian tồn tại tối thiểu các doanh nghiệp tại khu vực này là 5 năm (tính từ 1-6-2009). Thế nhưng, đến nay tình trạng ô nhiễm ở khu vực này vẫn chưa được khắc phục, nước thải của các doanh nghiệp này vẫn đang được “tống” ra môi trường mà chưa qua xử lý. Trong khi đó, các ngành chức năng một mặt khẳng định khu vực Tân Hải không phù hợp để quy hoạch khu chế biến hải sản tập trung một mặt lại chưa xác định được địa điểm mới.
KHÔNG ĐẦU TƯ HỆ THỐNG XỬ LÝ VÌ SỢ DI DỜI?
Tại kỳ họp lần thứ 13, HĐND tỉnh khóa IV diễn ra từ ngày 8 đến ngày 11-12-2009, đại biểu Nguyễn Văn Tuyến tỏ ra bức xúc với việc xác định địa điểm di dời các cơ sở chế biến hải sản tại TP. Vũng Tàu và quy hoạch khu chế biến hải sản tập trung của tỉnh kéo dài qua 2 kỳ họp mà vẫn chưa quyết được. Đại biểu Phạm Văn Nghiệp cho rằng, việc này không phải do chủ quan của ngành TN - MT mà do điều kiện chung của tỉnh. Trước đây, tỉnh đã quy hoạch khu vực Gò Găng, TP. Vũng Tàu để xây dựng hạ tầng khu chế biến hải sản, sau đó do vướng những quy hoạch khác nên phải chuyển sang khu vực Bắc Sông Rạng, thuộc xã Tân Hải, huyện Tân Thành, hiện nay đã có nhà đầu tư đăng ký xây dựng hạ tầng. Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế cho thấy, nếu đầu tư tại khu vực này sẽ tốn nhiều kinh phí san lấp mặt bằng. Do vậy, Sở TN - MT đã trình UBND tỉnh cho phép khảo sát thêm khu vực Bắc Long Sơn.
Chính vì chậm trong khâu tìm địa điểm xây dựng khu chế biến hải sản tập trung và không xác định rõ có di dời khu chế biến hải sản Tân Hải hay không, nên một số doanh nghiệp chế biến hải sản ở khu Tân Hải lấy cớ “sống tạm” mà không đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn. “Tưởng Tân Hải được quy hoạch làm khu chế biến tập trung, nên Công ty tôi đã đầu tư hơn 20 tỷ đồng xây dựng nhà máy, nào ngờ lại thay đổi, bây giờ chúng tôi cũng không biết sẽ về đâu” - ông Ngô Đông Hồ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty TNHH Thịnh An, cho biết. “Doanh nghiệp chúng tôi cũng muốn đầu tư hệ thống xử lý chất thải để yên ổn làm ăn, nhưng lại chưa biết quy hoạch cụ thể và sự tồn tại của mình tại khu vực này được bao lâu nên phải xem xét kỹ” - chủ một doanh nghiệp khác, cho biết.
Theo phân tích của doanh nghiệp trong lĩnh vực tư vấn - xây dựng môi trường, chi phí cho hệ thống xử lý thải rất tốn kém, chiếm từ 15 - 20% tổng vốn đầu tư nhà máy. Nếu phải di dời thì doanh nghiệp chẳng dại gì bỏ tiền đầu tư vào thời điểm này, bởi công trình xử lý chất thải nằm cố định không thể di chuyển và tận dụng được khi phải di dời.
Trong khi đó, theo quan điểm của ngành TN - MT thì việc quy hoạch khu hải sản phải bảo đảm nhiều yếu tố như thuận lợi cho bến bãi neo đậu tàu thuyền đánh bắt nguyên liệu, xa khu dân cư, không nằm trong các khu du lịch… “Nếu lựa chọn không kỹ sẽ gây khó khăn cho doanh nghiệp sản xuất và ảnh hưởng xấu đến môi trường và hoạt động kinh tế khác. Khi đã chọn được địa điểm cũng sẽ mất một thời gian dài xây dựng hạ tầng giao thông và xử lý nước thải” - ông Lê Tân Cương, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường nói.
Việc hình thành một khu chế biến hải sản tập trung để các doanh nghiệp “an cư lạc nghiệp” đang là một nhu cầu bức thiết của doanh nghiệp chế biến hải sản ở Tân Hải và đây cũng là vấn đề sống còn của ngành nuôi trồng thủy sản ở Long Sơn.
Quang Nguyễn
Nguồn tin: Báo Bà Rịa - Vũng Tàu
