Con thuyền độc mộc nhẹ lướt trên hồ Pé Vài đưa chúng tôi đến thăm khu nuôi cá lồng của các hộ dân thôn Bản Vài, xã Khang Ninh (Ba Bể, Bắc Kạn). Các hoạt động ở khu vực nuôi cá và hàng chục người dân đang đánh bắt cá tự nhiên trên hồ làm không khí ở đây thêm nhộn nhịp...
Xã Khang Ninh (Ba Bể) có hồ nước khá rộng tại khu vực Bản Vài, còn gọi là hồ Pé Vài, diện tích mặt nước khoảng hơn 10 ha. Cách đây vài năm, Sở Khoa học và Công nghệ đã triển khai mô hình nuôi tôm càng xanh trên diện tích 1 ha, với 12 hộ tham gia, kết quả đạt rất khả quan. Tuy nhiên, khi dự án kết thúc, phần vì do thời điểm đó còn khó khăn về nguồn giống, phương tiện đi lại; một số hộ bị thiệt hại do mưa lũ cuốn trôi sản lượng tôm đang nuôi nên không còn vốn để duy trì đầu tư nuôi tiếp.
Sau khi ngừng nuôi tôm càng xanh, một số hộ dân ở thôn Bản Vài đã thử nuôi cá lồng. Người đầu tiên thực hiện nuôi cá lồng ở đây là ông Vi Văn Thuật. Do nhận thấy lợi thế từ mặt nước hồ Pé Vài ngay đối diện của thôn, ông đã mạnh dạn tự mày mò thiết kế làm lồng để nuôi cá trên mặt nước theo dạng thủ công vì chưa có kinh nghiệm, chưa có kỹ thuật. Mặc dù vậy, việc nuôi cá lồng đã đem lại hiệu quả kinh tế khá cao nên gia đình ông Thuật tiếp tục nhân rộng số lồng cá và hiệu quả thu về năm sau cao hơn năm trước. Thấy được kết quả từ việc nuôi cá lồng của gia đình ông Thuật, một số hộ trong thôn Bản Vài bắt đầu học tập làm theo và nhân lên dần cho đến nay.
Khu vực nuôi cá được ông Dương Hữu Lân ở Bản Vài xem như ngôi nhà thứ hai của mình.
Con thuyền độc mộc đưa chúng tôi đến khu nuôi cá của gia đình ông Dương Hữu Lân, một trong những hộ thực hiện nuôi cá lồng từ năm 2008. Chỉ vào chiếc chòi được dựng giữa hai chiếc lồng nuôi cá, ông Dương Hữu Lân cười bảo: Đây mới là ngôi nhà chính của tôi, vì thời gian ở ngoài hồ nhiều hơn thời gian ở nhà. Rồi ông kể, lúc đầu chưa có kinh nghiệm nên gặp rất nhiều khó khăn. Con giống mua với người bán rong dọc đường, không biết địa chỉ rõ ràng, thành ra cá nuôi đợt nào cũng phải trừ hao 50% vì chất lượng kém, thường bị chết. Năm đầu tiên ông nuôi 2 lồng, mỗi lồng thả 200 con cá giống trắm cỏ, mỗi ki lô gam cá giống mua với giá 60 nghìn đồng; nuôi trong khoảng thời gian một năm trở lên có trọng lượng từ 1,5 - 2 kg. Thức ăn nuôi cá chủ yếu là rong rêu tự nhiên tại hồ và bột ngô.
Mặc dù chưa có kinh nghiệm, nhưng kết quả mỗi lồng cá trừ công chăm sóc, chi phí giống, vật liệu còn được khoảng trên 10 triệu đồng, thời điểm năm đầu nuôi. Hiện nay, riêng gia đình ông Lân đã nhân lên được 4 lồng, với các loại cá trắm, chép, rô phi. Với kinh nghiệm đã có được và sự miệt mài chịu khó chăm sóc, kết quả từ những lồng cá thu nhập ngày càng cao. Năm 2010 - 2011, sau khi trừ các khoản chi phí, gia đình ông thu về từ 25 - 30 triệu đồng. Theo ông Lân, nuôi cá lồng không khó, chỉ cần chịu khó học hỏi, theo dõi sự phát triển của cá, nếu phát hiện cá có biểu hiện khác thường phải tìm cách chữa trị kịp thời và chỉ cần qua được giai đoạn cá thường bị bệnh là được. Nuôi cá lồng thu nhập gấp 2 - 3 lần làm ruộng, hơn cả chăn nuôi lợn vì đầu tư vốn ít, lại dễ tiêu thụ vì lái buôn đến tận nhà đặt hàng để đem bán lẻ tại các chợ trong, ngoài huyện.
Ông Dương Hữu Lân chăm sóc cá.
Thoạt đầu, chỉ có 2 chiếc lồng cá kẹp hai bên chiếc chòi, vậy mà lồng cá ở phía xa xa bỗng dưng dạt gần vào nhau từ lúc nào. Thấy lạ, tôi hỏi: Tại sao lồng được đóng bằng cọc gỗ, tre đan xung quanh mà có vẻ như không chắc chắn? Ông Lân cười cho biết: Lồng nuôi cá được làm nổi trên mặt nước, gió chiều nào lồng cá và chòi đều xoay theo chiều đó, nước nổi thì nổi theo. Hồ Pé Vài kiểu dạng ao tù, cho nên khi có lũ thì nước chỉ có thể tràn vào chứ không sợ cuốn trôi đi. Nước lũ càng to càng có khả năng thay nước mới, tránh được việc ô nhiễm nguồn nước cho cá. Hai năm gần đây nguồn nước bắt đầu có hiện tượng ô nhiễm do thuốc trừ sâu trong sản xuất nông nghiệp, nước lũ thì ít không đủ lượng nước để làm trôi nguồn nước cũ như những năm trước nên cá nuôi cũng ảnh hưởng về hiệu quả, lâu lớn, ít rong rêu tự nhiên làm thức ăn cho cá.
Để hỗ trợ người dân xã Khang Ninh có điều kiện mở rộng số lượng lồng nuôi cá để nâng cao thu nhập, năm 2010 Dự án quan hệ đối tác vì người nghèo trong phát triển nông, lâm nghiệp (Dự án 3PAD) đã hỗ trợ tập huấn kỹ thuật và tiền mua vật liệu làm lồng cho người dân ở đây. Năm 2012, Trung tâm Khuyến nông - Khuyến lâm tỉnh tiếp tục hỗ trợ thí điểm cho 2 hộ 100% cá giống và 60% thức ăn. Đến nay, tại hồ Pé Vài đã nhân lên được 20 lồng cá, với 7 hộ dân tham gia. Theo đánh giá của ông Bế Đức Thanh - Chủ tịch UBND xã Khang Ninh, các hộ nuôi cá lồng trung bình mỗi năm trừ chi phí thu được khoảng từ 25 - 30 triệu đồng trở lên. Hiện nay, xã đang đề xuất với tỉnh cải tạo, nạo vét lượng phù sa bồi lấp để tạo điều kiện phát triển nuôi trồng thủy sản ở địa phương góp phần nâng cao thu nhập, giảm tỷ lệ nghèo nhanh và bền vững ở địa phương.
Tùng Vân
Nguồn tin: Báo Bắc Kạn
