Thực nghiệm gốc ghép cây ăn trái triển vọng cho nhà vườn Bến Tre

Nguồn tin: WBTre, 27/01/2006
Ngày cập nhật: 1/2/2006

Với lợi thế về thổ nhưỡng và điều kiện môi trường, Bến Tre là tỉnh phát triển cây có múi đứng đầu khu vực ĐBSCL. Nhiều loại trái cây đặc sản nổi tiếng được trồng trên qui mô lớn như: bưởi Da xanh, bưởi Năm Roi, bưởi đường, bưởi Long cổ cò, quýt đường, cam sành, cam soàn,… Cùng với tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ sinh học, tập quán trồng bằng hạt đã được thay thế hoàn toàn bằng phương pháp tháp ghép. Tức là sử dụng tế bào của cây này (gọi là mắc ghép), tháp lên gốc cây khác (gọi là gốc ghép), nhằm tạo ra cây giống khỏe, sinh trưởng tốt, năng suất cao. Trước đây, người ta thường sử dụng gốc cam mật làm gốc ghép để sản xuất các giống cây có múi. Nhiều cơ sở sản xuất cây giống còn dùng gốc bưởi long làm gốc ghép cho các giống bưởi. Năm 1996, cam Volka nhập từ Pháp lại chiếm ưu thế, dùng làm gốc ghép cho hầu hết các giống cây có múi khác. Đến năm 2000, xuất hiện giống chanh núm và chanh không hạt, đưa vào làm gốc ghép cho cam sành và quýt đường.

Tuy nhiên, mặt trái của việc lạm dụng mắc ghép, tháp bừa bãi trên nhiều gốc ghép khác nhau, dẫn đến hậu quả biến đổi nguồn ghen, chất lượng trái không thuần chủng. Nguy hại hơn là tạo ra những thế hệ cây lai có sức đề kháng thấp - một trong những nguyên nhân dẫn đến hiện tượng bệnh vàng lá Greening, gây tổn thất rất lớn cho nhà vườn. Một cuộc khảo sát mới đây cho thấy, khi dùng mắc ghép bưởi da xanh tháp lên gốc cam mật, trọng lượng trái trung bình từ 1 - 1,2 kg/trái, vỏ mỏng, da láng, độ Brix khoảng 10,9. Nhưng khi tháp lên gốc cam Volka, tuy trái to, năng suất cao hơn, nhưng vỏ dày, da sần, độ Brix giảm đi 0,2. Chưa kể vì chạy theo lợi nhuận, nhiều nơi dùng gốc ghép tràn lan, khiến cho chất lượng trái bưởi da xanh đã bị biến tướng.

Trước tình hình trên, để giúp nhà vườn xác định đúng gốc ghép, phù hợp với từng loại cây có múi, năm 2002, Trung tâm giống cây trồng Bến Tre đã nghiên cứu, trồng thử nghiệm 28 giống cây có múi, tháp trên 5 loại gốc ghép khác nhau gồm: cam mật, bưởi long, chanh Eureka, cam Volka và 1 giống nhập nội. Khoảng 4.200 cây cam sành, cam soàn, bưởi Năm roi, bưởi Da xanh, chanh giấy, chanh không hạt, quýt đường, quýt Orlando tháp lên từng loại gốc ghép trên được đưa về trồng thử nghiệm ở 3 vùng sinh thái mặn, ngọt và lợ tại Châu Thành, Chợ Lách, Giồng Trôm, Mỏ Cày và Bình Đại. Gốc ghép cam mật được dùng làm đối chứng để kiểm định các gốc ghép còn lại, nhằm đánh giá mức độ sinh trưởng, tính thích nghi, sức đề kháng sâu bệnh, năng suất và phẩm chất trái.

Kỹ sư Võ Hoài Chân - Trưởng phòng kỹ thuật Trung tâm giống cây trồng Bến Tre cho biết, hiện nay nước ta chưa có một công trình nào nghiên cứu toàn diện về tác động của gốc ghép đối với đặc tính tổng thể về sinh trưởng, tính thích nghi, sức đề kháng sâu bệnh, năng suất và phẩm chất cây có múi. Viện nghiên cứu CĂQMN chỉ dừng lại ở mức độ nghiên cứu đặc tính riêng biệt của chúng. Do đó, công trình nghiên cứu này sẽ mở ra một hướng đi mới là xác lập bộ gốc ghép tối ưu nhất, đảm bảo các tiêu chuẩn đặt ra để phục vụ cho chương trình phát triển cây có múi trên địa bàn tỉnh đến năm 2010.

Hầu hết các hộ trồng thử nghiệm đều đạt kết quả khả quan. Như anh Nguyễn Hoàng Lên ở ấp Mỹ Sơn, xã Phú Sơn (Chợ Lách), được Trung tâm giống cây trồng Bến Tre hỗ trợ 600 cây giống, trồng trên diện tích 2.500m2. Bước đầu, nhiều chủng loại cây có múi tháp lên 5 loại gốc ghép đã thích nghi tốt, phát triển mạnh, đặc biệt là cam sành tháp lên gốc cam Volka. Tuy nhiên, quýt Orlando tháp lên gốc chanh Eureka tỏ ra không thích nghi, mức độ sinh trưởng kém trên vùng đất này. Anh cho biết từ trước đến nay, chưa có tài liệu nào nghiên cứu về lĩnh vực này, chỉ dựa vào kinh nghiệm là chính. Nay được trực tiếp tham gia thực hiện đề tài, được hướng dẫn kỹ thuật, giúp anh biết được loại gốc ghép nào phù hợp để chọn trồng trong thời gian tới.

Còn anh Phạm Văn Thật ở ấp Định Thọ, xã Tường Đa (Châu Thành) có 0,8 ha đất vườn trồng mía, nay chuyển sang trồng cây có múi. Trong đó, anh dành ra 4.500m2 trồng thử nghiệm 900 cây giống với nhiều loại gốc ghép khác nhau do Trung tâm giống cây trồng Bến Tre cung cấp. Đây là vườn thực nghiệm phát triển mạnh nhất, đặc biệt là cam sành và chanh giấy tháp lên gốc Volka.

Đề tài nghiên cứu khoa học này được triển khai trong 3 năm (2003 - 2005), với tổng kinh phí đầu tư gần 273 triệu đồng. Trong đó, nguồn vốn sự nghiệp khoa học của tỉnh hỗ trợ 210 triệu đồng. Kết quả bước đầu đã tạo lòng tin cho nhà vườn, giải tỏa phần nào tâm lý e ngại khi trồng cây có múi, giúp họ xác định được những loại gốc ghép vượt trội đưa vào trồng. Đây là tính hiệu đáng mừng để các nhà khoa học tiếp tục thẩm định năng suất và chất lượng trái, tìm ra từ 1 - 2 giống tháp lên gốc ghép triển vọng nhất, phù hợp với từng vùng sinh thái để khuyến cáo nhà vườn trong tỉnh nhân rộng, đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấy cây trồng, vật nuôi trong phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn.

Nguyễn Bảy